علمی و آموزشی

آثـــــار ذكـــــر : « یاد خداوند » آثار و بركات فراوانی دارد كه در آیات و روایات به آن اشاره شده است. در این جا به برخی از آنها اشاره می‌كنیم :

1-    مورد یاد خدا قرار گرفتن : « فَاذْكُرُونِی أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُواْ لِی وَ لاَ تَكْفُرُونِ » ؛ مرا یاد كنید تا شما را یاد كنم و كفران نورزید .

ذكر خدا معنای وسیع و مصادیق فراوانی دارد. انسانی كه در تمامی لحظات زندگی به یاد ذات پاكی است كه سرچشمه تمام خوبی‌ها و نیكی‌ها می‌باشد و به این وسیله روح و جان خود را پاك و روشن می‌سازد، خداوند نیز در تمامی مراحل زندگی و در اوج مشكلات و سختی‌ها او را تنها نمی‌گذارد .

2-    همنشینی با خدا : كسی كه همواره به یاد خدا باشد، خداوند همنشین و جلیس او خواهد بود چنان كه در حدیث قدسی به حضرت موسی (ع) فرمود: ای موسی ؛ من همنشین كسی هستم كه مرا یاد كند. موسی (ع) سؤال كرد : روزی كه هیچ پناهی نیست جز پناه تو ، چه كسی در پناه تو خواهد بود ؟ فرمود: آنها كه مرا یاد می‌كنند و من نیز آنان را یاری می‌كنم و با هم دوستی می‌كنند در راه من ، پس دوست دارم آنها را ، اینان كسانی هستند كه وقتی بخواهم به اهل زمین بدی برسانم ، آنها را یاد كرده و به خاطر آنان بدی را دفع می‌كنم.

3-    محبت خداوند : انسانی كه پیوسته به یاد خداست ، حب الهی در قلبش جای می‌گیرد. چنانچه در زندگی روزمره نیز چنین است كه اگر انسان در تمامی ساعات و در تمامی افكار خود شخص خاصی را در خاطر داشته باشد، كم كم محبت او در قلبش حاكم می‌شود. در روایت نیز آمده است : « من اكثر ذكر الله احبه » ؛ هر كس زیاد خدا را یاد كند، محبت خداوند در قلبش حاكم می‌شود. پس اموال و اولاد تا آنجا كه از آنها در راه خدا و برای نیل به حیات طیبه كمك گرفته شود، از مواهب الهی هستند و مطلوب می‌باشد .

4-    فلاح و رستگاری : از نظر قرآن كریم ذكر خدا زمینه رستگاری انسان را فراهم می‌سازد : « وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِیرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » ؛ خدا را بسیار یاد كنید ، باشد كه رستگار شوید .

5-    افزایش بركت و حضور ملائكه : از روایات استفاده می‌شود خانه‌ای كه ذكر خدا در آن بسیار شود، بركتش بسیار می‌شود و ملائكه در آن خانه حاضر و شیطان‌ها دور می‌گردند و آن خانه برای اهل آسمان‌ها آن چنان درخشنده است كه ستارگان برای اهل زمین و خانه‌ای كه در آن قرآن خوانده نشود و ذكر خدا در آن نشود، بركتش كم است و ملائكه از آن خانه گریزان می‌شوند.

6-    آرامش : آرامش و اطمینان گمشده انسان امروزی است كه در آرزوی به دست آوردن آن می‌باشد قرآن كریم راه رسیدن به آرامش را به بشر معرفی می‌نماید : « أَلاَ بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » ؛ همانا با یاد خدا دل‌ها آرام می‌گیرد.

7-    دوری از شیطان : آنان كه به یاد خدا هستند از وسوسه‌های شیطان متأثر نمی‌شوند و یاد خدا سلاحی است كه از آنها در برابر شیطان محافظت می‌نماید : « إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَواْ إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّیْطَانِ تَذَكَّرُواْ فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ» ؛ پرهیزگاران هنگامی كه گرفتار وسوسه‌های شیطان شوند ، به یاد خدا و پاداش و كیفر او می‌افتند و در پرتو یاد او ، راه حق را می‌بیند و ناگهان بینا می‌شوند. (ذكر يونسيه)

8-    غذای روح : حضرت علی (ع) می‌فرماید : « مداومت بر ذكر الهی غذای روح و كلید رستگاری است . » با توجه به اهمیت « ذكر الهی » و نقش سازنده آن در پیشرفت معنوی انسانهای مؤمن ، خداوند مؤمنان را از توجه به اموری كه انسان را از یاد خدا باز می‌دارد بر حذر می‌دارد : « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَن ذِكْرِ اللَّهِ وَمَن یَفْعَلْ ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ» ؛ ای كسانی كه ایمان آورده‌اید، اموال و اولادتان شما را از یاد خدا باز ندارد و هر كس چنین كند از زیانكاران است. بدیهی است توجه به مال و زندگی دنیوی در صورتی نهی شده است كه انسان را از یاد خدا باز دارد و به عبارت دیگر هدف انسان در زندگی توجه به آنها باشد ولی در صورتی كه انسان مراقب نفس خویش باشد و از اینها به عنوان وسیله برای رسیدن به سعادت ابدی استفاده كند، نه تنها مذموم نیست بلكه سفارش هم شده است. پس اموال و اولاد تا آنجا كه از آنها در راه خدا و برای نیل به حیات طیبه كمك گرفته شود، از مواهب الهی هستند و مطلوب می‌باشد اما اگر علاقه افراطی به آنها سدی در میان انسان و خدا ایجاد كند، بزرگترین بلا محسوب می‌شود و خسرانی بزرگ است كه در آیه شریفه به همین معنا اشاره شده است. تعبیر به « خاسرون » به خاطر این است كه حب دنیا چنان انسان را سرگرم می‌كند كه سرمایه‌های وجودی خویش را در راه لذت ناپایدار و اوهام و پندارها صرف می‌كند و با دست خالی از دنیا می‌رود در حالی كه با داشتن سرمایه‌های بزرگ برای زندگی جاودانه‌اش كاری نكرده است.

در حالات عالم بزرگ « شیخ عبدالله شوشتری » از معاصرین مرحوم علامه مجلسی نوشته‌اند : او فرزندی داشت كه بسیار مورد علاقه او بود، این فرزند سخت بیمار شد، پدرش مرحوم شیخ عبدالله ، هنگامی كه برای ادای نماز جمعه به مسجد آمد پریشان بود، هنگامی كه طبق دستور اسلامی ، سوره « منافقین » را در ركعت دوم تلاوت كرد یک از آیه ها را چندین بار تكرار كرد! پس از فراغت از نماز ، بعضی یاران علت این تكرار را سؤال كردند، فرمود : « هنگامی كه به این آیه رسیدم به یاد فرزندم افتادم و با تكرار آن به مبارزه با نفس خود برخاستم، آن چنان مبارزه كردم كه فرض كردم فرزندم مرده و جنازه‌اش در برابر من است و من از خدا غافل نیستم ، آنگاه بود كه دیگر تكرار نكردم . »